Dragemandey 2017 Een indruk

‘Ik ben er klaar mee’, had ik op diverse podia gezegd toen ik mijn verhalenbundel ‘De laatste parade’ schreef. Klaar met het onderwerp de ‘dood’. Niet dus. Zondag zat ik in het kapelletje waar de ‘Dragemandey’ dit jaar bij de RK begraafplaats aan de Schietbaanweg werd gehouden.

‘Het gaat niet alleen om de prisiri, maar vooral om de troost die jullie familieleden geven wanneer de begrafenis er is. ‘
Bisschop Choennie die in zijn met rood gevoerd bisschopsgewaad in het Sranantongo dit festijn inluidde had de dienst. Het zaaltje was in eerste instantie niet stampvol maar naarmate het uur vorderde wel. De drageman kwamen in tenue een voor een in de banken zitten. Vrouwen zaten in traditionele rouwkleding van mooie wit en blue-black motieven eerbiedig naar de bisschop te luisteren. Hij bedankte al de drageman voor het liefdewerk dat ze deden en vroeg hen om zich niet alleen bij het vele geld uit te sloven met de dans, maar voor iedereen mooi te dansen. De onderhuidse boodschappen dat de economische situatie het niet toelaat om drageman als fulltimejob te hebben en te laten waarderen bleven niet uit. Hij bad vooral dat God hen samen met de mensen die de doden bewerken, de kracht geeft om het werk naar eer te blijven doen. Het was leuk dat de bisschop zijn uiterste best deed om het Sranan zo goed mogelijk uit te spreken. Hier en daar slopen wat Nederlandse termen tussen, maar eerlijk gezegd: ik had het niet kunnen nadoen. Dus complimenten.  De dienst werd afgesloten met het ‘Onze Vader’. Ai Bisschop, het Surinaamse ‘Wi Tata’ was zeker een knaller geweest. Wat ik ook nog mooi vond om te zien was het wederzijdse respect van de Katholieke kerk en de Drageman. Wij zijn geen vreemden in Jeruzalem: er zijn heel wat mythen rond het werk van drageman en lijkbewassers die andere christelijke stromingen verwerpen en waar menig katholiek een beetje huiverig om is. Daarom vond ik het een groot gebaar van zowel de Katholieke kerk als deze verenigingen van Drageman om op deze manier bij elkaar te komen.

Monica Drenthe had gelijk toen ze de competitie inleidde dat men vroeger met grootse bochten om dragemans heen liep en als de dood was om hen in de ogen aan te kijken. Want dan was je bijna gegarandeerd dat je in de nabije toekomst in een kist stijf zou liggen. Het publiek dat daar was, en het waren er veel, volwassenen en kinderen, grinnikte bij die opmerking. Gelukkig vroeg ze ook aan het publiek om rustig op hun plek te zitten en niet te gaan staan met mobieltjes om foto’s te gaan schieten. Je zou degene die achter je zit kunnen hinderen bij het zien van de dans met de kist. Hier en daar smokkelde bij enthousiasme een kijker, die na de tyuri-salvo’s die meteen volgde weer braaf ging zitten met de hand in de lucht om toch nog wat filmpjes te schieten. Gelukkig zat ik toevallig achter meneer Hennep, de bekendste begrafenisondernemer die Suriname kent. Laten we hopen dat zijn aardige glimlach naar mij geen voorteken is.

Zeven groepen lieten hun dansjes of kunsten met de kist zien die ongetwijfeld verzwaard was. De kist zou anders van de baar af vliegen.   Het zou uiteraard een morbide grap zijn om met een echt lijk het contest te houden. Het tragische van de zaak was dat een van de bekendste dragers met de bijnaam “Biga” het leven had gelaten de vorige week dinsdag. De heer Hennep kondigde dat aan bij de dienst. Maar, laat mij die gedachte loslaten: de kist was zeker niet licht. Het zweet gutste er dan ook uit bij al die draaibewegingen van voeten en schouders in de polyester pakken en een jury die alles in de gaten hield.
De groep uit Coronie maakte indruk op mij omdat ze een vrouw in hun midden hadden.  Andere vielen op door kleine detaildingen: een op kauwgum kauwende drager. Een drager liet zich tijdens de dans afleiden door iemand uit het publiek die overduidelijk tot de groep behoorde. Verkeerde refreinen zingen enz. De groep die meteen indruk op mij maakte was Marius Rust Voordat ik de winnaar had gehoord, had ik dit filmpje geschoten. Ze begonnen heel eerbiedig, de handen ineen en gebogen in gebed boven de kist. ’Mag ik de familie vragen op te staan ..open groeve te brengen.’ Ja, detaildingen die inderdaad gebeuren bij de echte begrafenis. Een live-muziekband met blazer leidden met de Bigi Tu/Bastuba de eerste pasjes van de drageman. Het gezellige Surinaamse muziekritme lieten de benen vooral hun eigen ding doen. Echt schitterend om te zien en vooral knap. Het gejuich gefluit en geklap van het publiek was overweldigend. Synchroniciteit, plezier en kracht van de dragemans. Genoeg moymoy en prodo met de dode.

Het is waar; de enorme troost en kracht die zo een dans met de lijkkist geeft bij de begrafenis. Het geeft een afgerond gevoel, het afsluiten van een mensenleven, een liefde, een gevoel voor de nabestaanden dat zij hun dierbare op een waardige manier naar ‘huis’ hebben gebracht. Wij zouden de drageman veel meer grani moeten geven, en niet alleen in geldswaarde maar meer over hen praten. Ik denk dat de manier waarop wij naar de dood kijken misschien anders zal zijn. Laten wij deze traditie een maken die in zijn zuiverste vorm blijft: Lobiwroko.