Alleen maar nette schrijvers

Als ik de ontmoeting met Robert Vuijsje gisteravond onder een noemer mocht plaatsen zou het ‘openhartig’ zijn. Hennah Draaibaar van TBL (The Back Lot) had mij vorige week gevraagd of de Schrijversvakschool niet iets met de schrijver wilde doen. Uiteraard ben ik eerst nagegaan of er animo was en de ontmoeting ons lesprogramma tekort zou doen. We waren nieuwsgierig naar hoe de auteur te werk gaat bij het schrijven en wilden weten wat hij vond van de heftige reacties na publicatie van zijn eerste boek ‘Alleen maar nette mensen.’ We wilden vooral geen romantische verhalen horen over het auteurschap, maar de echte waarheid.

‘Een innerlijke zoektocht van het hoofdpersonage’ knikte hij toen een van de studenten dat opmerkte. En ook een zoektocht van de auteur zelf. Het boek heeft veel persoonlijke bronnen waar die van geput heeft. Het eerste werk van beginnende auteurs ligt altijd wel het dichtst bij hun eigen ervaringswereld zei Vuijsje. De meest interessante discussie ging om het imago-effect dat een dergelijk boek kan hebben op iemand die Suriname niet kent. Tenslotte grijpen mensen die Suriname willen bezoeken eerst naar boeken. Immers, cultuur haal je ook uit boeken, kunstwerken en dergelijke. Volgens Vuijsje hemelt hij de Surinaamse zwarte, dikke-billen-grote- borsten-goudentand- Surinaamse juist op. Een andere student maakte een vergelijking met haar bezoek aan Curacao en “Dubbelspel”, het boek van Frank Martinus Arion. Haar enige aanknopingspunt met Curacao was het boek, tot ze er zelf was. En toen ze het eiland bezocht kon ze beter begrijpen waar de auteur het over had. Ze zocht vooral naar herkenningsmomenten. Natuurlijk zegt 1 boek niet alles over Suriname, maar het geeft wel inzage in een van de fenomenen in een cultuur. Het laat wel onbewust een associatie achter die de beeldvorming over de mensen beïnvloed. Vuijsje heeft zelf sociologie gestudeerd en zei dat dat niet zijn bedoeling was geweest…(ik geloof er niks van!)

Het verhaal is best uniek en gedurfd. Een Joodse jongeman die geobsedeerd is van zwarte, typische Surinaamse vrouwen die niet passen in het Westerse/Joodse beeld met alle innnerlijke conflicten en meer. Ze is zwart, haar rondingen zijn stevig en goed gevuld. De contrasten in die werelden worden goed weergegeven. Persoonlijk raakte ik geirriteerd van die geilheid van het personage, omdat dat zo vaak herhaald wordt, maar dat is een schrijftechniek om de obsessie uit te vergroten. De stijl is verder simpel. Geen dure woorden of ellelange zinnen. Het boek leest lekker weg.

Zijn privéleven, daar hadden we geen interesse voor. Met zijn achtergrond van Sociologie en Journalistiek en de ‘Kaboela-wereld’ had hij genoeg materiaal om er een ‘sappig’ verhaal van te maken. Ik moet jullie teleurstellen naar het antwoord of Rowanda zijn vriendin is in het echt. De Surinaamse mens en hoe die zich manifesteert in Nederland heeft wel zijn aandacht. Zijn tweede roman staat verder van zijn persoonlijke leven zegt ie.

Overigens begrijp ik de sentimenten van de ‘Allochtonen’ in Nederland. Deels. De thematiek is voor de ‘witte consument’ (een woord dat ik geleend heb van Iwan Brave, journalist. En met ‘witte consument’ bedoelt hij niet per se de zwarte of witte mens). Terecht wanneer Brave opmerkt dat dit discussies waren in de jaren 70 . Ik ben het met hem eens. Aan de andere kant voedt je met dergelijke literatuur alleen maar de stigma’s die onderhuids toch wel spelen, maar wellicht een andere vorm hebben. Of een andere benaming. Maar ik ben ook geen allochtoon om daar iets van te gaan zeggen, misschien wel wanneer ik twee weken in Nederland loop? Ik weet niet wat het is om een minderheid te zijn. Vrouwen in Suriname hebben andere issues waar ze zich druk om maken: zich economisch versterken zodat ze kunnen zorgen voor hun kinderen. Tijd om te lezen is er nauwelijks. We weten niet wat het is om een minderheid te zijn in Europa, dus is de ervaring met het boek ook anders. Tja, en ik/we zijn zelf schrijvers dus kijken we anders naar zo een boek. Ik wil wedden dat wanneer de film wordt vertoond menigeen zal schaterlachen of zich zal generen.

‘De Surinamer bestaat niet’, was het antwoord van Vuijsje op een laatste vraag wat hij vond van de Surinamer. Mee eens? Of zijn we toch maar Hindoestanen, Creolen, Marrons, Chinezen enzovoort: echte Surinamers?

Ik hoor de stem van mijn grootmoeder op de achtergrond: ‘Meisje, Vuijsje mek en moni keba, go wroko!’

En na de film te zien te hebben dacht ik het volgende:

Vuijsje heeft de cultuur van zijn vriendin en zijn vriendin zelf geëxploiteerd heb ik een vaag vermoeden. Ik heb er geen fijn gevoel bij en zeker niet ‘iets’ van geleerd. Ik denk dat het de verkeerde manier is om cultuurverschillen op die groffe manier aan de kaak te stellen. Fictie? Yeah right! De film was very entertaining en erg expliciet; goed acteerwerk. Maar die denigrerende vrouwenrollen steeds; dat vond ik gewoon niks. Aan het eind werd Vuijsje geinterviewd en zijn vriendin zat er maar bij. Sorry, dat moet je je partner niet aandoen. Niet meesleuren in de publiciteit, terwijl iedereen het vermoeden heeft dat het om jullie wereld gaat. Meesleuren in die publieke aanval die eigenlijk voor de auteur of regisseur bedoeld is. Ze zat er maar bij. Ik vond het pijnlijk dat als vrouw te ervaren en ernaar te kijken. Maar kennelijk heeft ze daar geen last vast en zat ze naast ‘de liefde van haar leven.’

Nou, ik wil deze avond gauw vergeten want het laat een nasmaak van seksuele frustratie bij me achter.