Nemen we volgende week een megafoon mee?

Schrijftraining aan kinderen van een kindertehuis

Twee weken terug zijn we begonnen met schrijflessen te geven aan kinderen van een kindertehuis buiten de stad. Ik zal geen naam noemen, maar wat we meemaken aan schrijfvaardigheid en woordenkennis is werkelijk alarmerend. Aan kinderen lesgeven in de leeftijd categorie 9 – 14 jaar is hartstikke gezellig; ze zijn puur in hun gevoelens op papier en de droge humor spat er vanaf. Hun verhalen en gedichten maken je vrolijk en laten mij als volwassene anders kijken naar de wereld. Die puurheid geeft tegelijk ook een stukje rauwheid in zich van hun eigen belevingen wanneer je geconfronteerd wordt met kinderen waarvan elke drup creativiteit vermoedelijk is kapotgeslagen, is verkrampt door wat voor reden dan ook. Het is geen geheim dat kinderen in de opvang uit moeilijke, sociaal-arme en barre milieus komen. De verhalen zijn tragisch en ik heb een soort mentale muur om me heen gebouwd om me alleen te richten op het lesgeven in creatief schrijven in de hoop dat er iets blijft hangen. Ik hoef niet nog eens een schepje bovenop te doen door ‘wat zielig’ te gaan roepen etc. In het tehuis wonen bijkans 90 ‘verhalen’ en dat is niet eens 10 procent van de kinderen die in Kindertehuizen wonen in Paramaribo. Het zijn er voornamelijk creoolse kinderen en een paar mix-typen en een enkel kind van Hindoestaanse komaf. Hoe die leidsters dat doen is voor mij werkelijk een raadsel en ook een teken van immens geduld en liefde. Wow, ik keer elke zaterdag terug met een barstende hoofdpijn alleen van die twee uurtjes bezig zijn met hen. Ze zijn vooral rumoerig, een beetje veel op zichzelf gericht, zitten lekker te ruziën onderling en kibbelen constant met elkaar. Het zal aan de leeftijd liggen denk ik dan. Ik hoorde mezelf plotseling erg luid praten, schreeuwen zelfs, om de aandacht te houden. Hoe geef je aandacht en liefde in 24 uur aan elk kind? Want bij zowat elke zin stonden ze op ;”juffrouw, juffrouw, ik heb een zin geschreven, kijkt u no!, juffrouw, hij schrijft over wat ik heb geschreven, juffrouw, mijn pen schrijft niet, juffrouw, wat moet ik eigenlijk weer schrijven?’

Bij een simpele opdracht: ‘schrijf op waaraan je denkt wanneer je het woord -regen- hoort; schrijf iets op wat je heb meegemaakt.’ kreeg ik voornamelijk alleen maar trefwoorden op papier, die niet eens van hen zelf kwamen, maar van voorbeelden van ons. We probeerden met deze associatie-oefeningen en het zintuiglijk schrijven gedachten los te maken en zo de eigen fantasie te prikkelen. Er kwamen geen zinnen, alleen wat trefwoorden in een hoekje van het gekleurde A4 velletje en dan heel klein geschreven. De spelling was vaak fonetisch: sjem ipv jam. We geven bewust geen gelinieerde vellen om de ruimte voor vrijheid op papier te geven. ‘Ok, nu schrijf ik wat zinnen op, en dan mag je verder invullen.’ Ook daar ging het moeizaam op 1 enkele cursist na die het begreep. Er kwam een blaadje helemaal beschreven en ik was verheugd totdat ik er achter kwam dat het een gedicht was dat de hele groep al kende. Daar moet je wel om lachen in eerste instantie. Maar wanneer de namenlijst met de leeftijden voorbijgaat, dan schrik je van de leeftijden die zouden moeten corresponderen met een rijke kinderlijke fantasie en spelling. Wat overigens wel prima gaat is het tekenen en kleuren. Dat hoort immers ook bij creativiteit en daar stapten we ietwat gefrustreerd op over, na die eerste schrijfoefeningen aan 25 kinderen.

Maar die kinderen gaan toch naar school? hoorde ik verontwaardigd bij een van onze vrijwilligers die de teksten voor ons gaat tikken op de computer.  Tja. Over het onderwijs op de basisschool geef ik geen commentaar. Wij van de Schrijversvakschool  willen de zelfexpressie op papier vergroten door creativiteit in te zetten en het lukt soms, maar als ik naar mijn eigen vorming terugblik bij die leeftijd, was het niets anders dan schrijven en tekenen tussen de strakke lijntjes. Woorden opdreunen en zinnen op commando schrijven en herhalen zijn normaal. Ik denk nu nog steeds. Er was weinig ruimte voor creativiteit op school. Opstellen werden eerder geanalyseerd op taalvaardigheid dan creativiteit.  Thuis gelukkig wel! Ik kreeg thuis vellen papier, schriften om in te schrijven en veel boeken om te lezen. Ik weet ook niet hoe de didactische vorming voor wat betreft creativiteit is bij de huidige leerkrachten om dat bij hun studenten te identificeren of vormen. Mi no sabi. Dus waag ik me niet aan ongefundeerde uitspraken…

De vraag die ik mezelf wel blijf stellen is hoe verder met deze kinderen? Zullen ze het redden in de wereld van morgen? Wat gebeurt er met die moeilijk opvoedbare kinderen die niet kunnen meedoen omdat ze alleen kunnen tekenen? Wow, er moet veel gebeuren in dit land, met onze kleine mensen. Heel veel.

‘Nemen we volgende week een megafoon mee?’ grapte ik. Volgende week gaan we Dagboekschrijven: ‘gekke’ dingen schrijven van alles wat in hen opkomt en er gaat een voordrachtskunstenares mee. Misschien lukt het dan iets beter.

www.onsboek.org

en check de fanpagina op Facebook voor wat fotoindrukken.