Black excellence en Ida Does gaan samen. Geen wonder dat haar documentaires bijna allemaal prijzen winnen. Haar werk levert altijd een symbiose van de juiste woorden, beeld en geluid die bijna een eigen ervaring geven aan de kijker. We hebben veel om over na te denken, over onszelf, over geschiedenis, over racisme (alledaags of hard), en over pioniers in die strijd tegen racisme. Maar je moet eerst kijken om te zien.
Ik had het voorrecht om bij de première van ‘Alledaagse Waarheid’ aanwezig te zijn in TBL gisteren. Philomena Essed is veertig jaar terug begonnen met het schrijven over Racisme in Nederland . En dan kijk je naar de film en probeer je vooral in de eigen context (Surinaamse samenleving) met het begrip -Alledaags racisme- associaties te maken. De subtiele lagen van racisme geven je een machteloos en tegelijk boos gevoel. Fragmenten uit de geschiedenis gaan langs, krantenberichten, stambomen, omgekeerde spellingen in namen voor de gemanimutteerden, oraties, en woorden die blijven hangen in je bewustzijn. Ondanks haar fragiel uiterlijk op het witte doek, straalt haar blik, een beheerste strijdvaardigheid, waarheid en wijsheid uit. Het opmerkelijke vond ik nog dat Philomena Essed haar Surinaamse stemkleur nooit heeft verloren.
Ida Does heeft oog voor details en precisie en weet die naadloos aan elkaar te weven. Ze raakt steeds die snaar, niet alleen bij de kijker, maar ook met haar vragen aan degene die zij interviewt. Ga alsjeblieft kijken naar de documentaire in TBL. En als je het voorrecht hebt het boek ‘Alledaags Racisme’ alsnog te lezen. De indruk was blijvend toentertijd, als jonge universiteitsstudente. Ik leende het boek bij de Johanna Schouten Elsenhout bibliotheek voor het schrijven van een referaat. Er was een basis gelegd om te kijken naar etnische verhoudingen in eigen land. Ik leerde vooral ook naar mezelf kijken, hoe ik als mens reageerde en omging met het fenomeen. Ik voel mij na deze documentaire nog meer geïnspireerd om teksten, filmpjes, alles wat de ‘zwarte’ aangaat te delen en over te filosoferen. Als we allemaal er nu wel wat van zeggen, of schrijven, dan is er vast wel hoop voor een beter bestaan van zwarte/bruine en rode mensen.
‘Laat je leiden door je voorouders,’ zei ze tegen een jonge activist uit Noord-Korea. Met die sterke boodschap van deze geweldige vrouw sluit ik mijn berichtje vanmorgen. Ida Does, dat heb je weer schitterend gedaan!
Ruth San A Jong
