Etnisch koken

De vraag wat mijn overgrootouders in elkaar zagen houdt mij langer dan tien jaar bezig. Mijn Chinese achternaam heeft zijn oorsprong ergens, en ik probeer alle verhalen van toen, alle dingen die te lezen zijn over de Chinese immigratie en of mijn ‘ras’chinees mix-zwart nog voorkomt. Ik stel mij zo voor dat mijn overgrootvader die hier als balatableeder aankwam dat ‘slavenvoedsel’ niet lustte en eigen tjawmin en varkensvlees ging draaien. Want in eerste instantie kwamen nog geen vrouwen uit China over naar Suriname om hier te werken of te koken…

Dus heb ik een soort imaginair verhaal van mijn overgrootvader achter een stalen wok, slank bloot bovenlijf en een vuile witte van canvas gemaakte schort en tabak tussen zijn tanden. Mijn overgrootmoeder, een donkere Coroniaanse die dan op een bankje meekijkt, want ze moet het vooral leren om later ook zo voor hem en die kinderen te koken.
Ik volgde vorige maand een cursus ‘Chinese keuken’ en je zult je dan afvragen wat die twee met elkaar te maken hebben. Ik weet het eerlijkgezegd ook niet. Zal wel iets zijn met het rootskoken. Vrolijk schreef ik mij in, niet om te leren koken hoor, maar om Chinees eten te leren klaarmaken. Met Chopsticks eten was tot dan toe het enige typische wat ik kan en ja, die achternaam je hele leven meedragen. En oja frequent bij de chinese restaurants Tjawmin en dumplings halen. Mevrouw Grace Tjon-Harlianto heeft genoeg kenmerken van een échte Chinees om te kunnen vertrouwen mij daarin les te geven, want als ik op haar achternaam afging zou ik niet meedoen. Ja toch, je moet vooral van een Chinees, Chinees leren koken, en niet een inheemse bijvoorbeeld.

Vervolgens zag je mij voordat de training begon verwoed op zoek naar al die speciale hulpmiddelen zoals een speciale woklepel waarmee je in de wok de tjawmin kan draaien, plumsaus, de verschillende soysauzen. Het lastige was dat bij de meeste Chinese supermarkten ik niet exact kon uitleggen of lezen wat ik precies wilde; op de verpakking stond alleen maar Chinese tekens. De enige plek waar ik ingrediënten in het Engels of Nederlands kon lezen waren bij Soengco.
Volgens mij stonden er 13 vrouwen van verschillende etniciteit achter al die ovens en aanrechten van de Margrethaschool. Voor de les begon was er een Introductieavond waar alles werd uitgelegd wat wij nodig hadden, welke lepels, welke sauzen en azijnsoorten wij moesten halen. Het was een heuse zoektocht bij grote Chinese supermarkten waar ik nooit echt kom. G-sale had verse tahoe, ‘t Zeepaardje, daar kon ik verse visfilet vinden en bij Gao Ming kon ik zo een rastertje vinden voor het roosteren van vlees.
Wat mij ook boeide was de uitleg van Grace over de herkomst van sommige gerechten. Soepen en dergelijke uit het noorden, gefrituurde noodles enzo uit het zuiden [Als ik het goed heb onthouden hoor]. Dat chinezen veel met smaakmakers koken, en eigenlijk heel weinig zout gebruiken, wist ik echt niet. De restaurants van ons werken met veel zout. Ik kwam er dankzij de maatlepels [die ik ook niet in huis had] achter, dat ik eigenlijk toch teveel met zout kookte. 1 eetlepel soysaus is toch echt veel minder dan die flinke scheut die in de pot normaliter gaat. Dat bijvoorbeeld het roodgekleurde vlees echt niet komt van rode varkens of dat er ergens geheime rode kippen rondlopen die alleen Chinezen kweken. Je denkt er gewoon niet aan. Het is doodgewone kleursel. Ik had weken daarvoor een kookboek gekocht en vind zo een les waarbij een juf alles in de gaten houdt veel praktischer. Hoe je vis met welk mes snijdt, hoe je de wontonvellen in specifieke vormpjes vouwt, wanneer je deeg nog moet rijzen voor de sawpaw. Ik vond het heel goed begeleid te worden.

Deze cursus heeft iets in mij losgemaakt en dat is creatiever zijn in de keuken. Schrik niet, ik bak nu mijn eigen brood of broodbolletjes. Heb voor het eerst in mijn hele leven een cake gebakken. Had niet zoveel met zoetigheid hoor en wilde dat mysterie van het rijzen van deeg ontmaskeren. Mijn vriendinnen vinden me zo irritant nu, want zo gauw het weer is gelukt krijgen ze foto’s via de app. Bolletjes met kaasinhoud, dan 1 keer met oregano en weet ik veel. Een merkte op dat we vroeger over mannen spraken en nu het onderwerp veranderd is naar –eten- Âybaya, het is de leeftijd zullen wij maar zeggen. Ook leuk toch! Anyway, ik vind het een smakelijke therapie; klooien in de keuken en op Pinterest filmpjes bekijken. Maar ik kom ooit wel op het antwoord wat die twee voorouders van mij in elkaar zagen…

RUTH SAN