Filecia Patterson
Ik zie de moeder en baby Dharm in de woonkamer van het huis op neuten aan een van de zandwegen in Nickerie. Het is een houten Bruynzeel modelwoning, een van de velen die Nickerie rijk is. Nickerie is ons rijsdistrict, waar ik geboren en opgevoed ben. Wij zijn met ons drieën op dat moment in de woonkamer. Het is het huis van mijn mousie, één van de oudere zusters van mijn moeder. De woonkamer is ruim en vol meubels. Ik zie de dressoir en wandmeubel nog voor me, vol met glaswerk, andere snuisterijen en een eenvoudig houten bankstel met kussens. Mijn mousa, die bouwvakker is, is naar het werk en mijn mousie zit beneden, de steeltjes van het tayerblad weg te halen in een van jutezak gemaakte hangmat. Zij gooit die niet weg, want ook die gaat in de pot. Dat vliesje van de steel wordt eraf gehaald en in dunne plakjes gesneden. Samen met de fijngesneden tayerblad wordt die vandaag gekookt voor het middageten. Ik verheug me er stiekem op, want ze maakt ook oerdi dhal . Ik ben daar dol op, vooral als er lekkere pittige chutney bij is. De oerdi dhal is in een grote pot aan het pruttelen op het vuur van de chulha. Mijn mousi kookt graag op haar zelfgemaakte chulha en ik vind het eten dat hierop bereid is ook altijd lekkerder smaken. Op dat moment weet ik nog niet dat ik die dag de oerdi dhal niet ga kunnen eten.
Dharm is het zoontje van mijn neef Rakesh. Dharm’s moeder, Minakoemarie (Mina) heeft hem opgetild en tegen haar lichaam gehouden. Zijn ontbloot billetje rust op haar arm. Hij is net gebaad en heeft nog geen kleren aan. Plotseling spuit er een stevige straal donkerbruine waterige poep over de arm van zijn moeder heen. Mina kijkt geschrokken en aan haar blik merk ik dat zij zich zorgen maakt. Zijn moeder voelt of hij koorts heeft en streelt hem liefdevol waarna ze hem verschoont. Ik kijk toe hoe zij dat vol liefde doet. Op hetzelfde moment ervaar ik een gevoel van tederheid en walging. Bah! Vies vind ik het maar allemaal! Dom van mij eigenlijk om zo te denken, want poepen is een natuurlijke behoefte van de mens. Maar wat lijkt de kleur van die diarree op die oerdi dhal. Ik kan bijna huilen, omdat ik mezelf afvraag of het me nog gaat lukken om te eten en van de oerdi dhal te genieten. Bij de gedachte al begin ik me misselijk te voelen en wil bijna braken.
Ik bewonder mensen die met een ‘poepe bille’ bezig zijn. Het afnemen van de baby, de geur opnemen en de kleur ervan zien. Om daarna te gaan eten; dat gaat er bij mij niet in. En toch moet je kijken naar de poep omdat de kleur en de vorm ervan een beeld geven of alles goed is met de baby. Ik weet niet of de moeder van Dharm daarop heeft gelet. In de jaren 80 is er nog geen internet, om alles snel op te zoeken. De kennis van de bigisma’s wel, en als je die niet hebt, moet je naar de dokter.
Mijn mousie heeft Mina gezegd dat ze moet kijken of het erger wordt en als hij gaat braken, dan moet ze hem direct naar de dokter brengen. Voor nu heeft ze haar gezegd om sterke zwarte thee voor hem te maken en hem een beetje ervan te geven om te drinken.
Ondanks de zwarte thee houdt de diarree niet op. Gelukkig blijft Dharm rustig. Hij is niet een baby die om alles begint te huilen. Maar plotseling begint hij te braken en zijn moeder besluit daarom direct met hem naar de poli te gaan. Ik ga mee om de tas met zijn babyspullen zoals luiers, poeder en meer mee te dragen. Bij de wachtdokter zijn er zeker acht moeders met kinderen. Ik hoor drie tegen elkaar zeggen dat hun kindje ook diarree heeft, die niet stopt. Ze hebben ook van alles al geprobeerd maar het wordt gewoon erger. Een enkele staat op om hun kindje te verschonen. Dat misselijkmakend gevoel van me lijkt alleen maar sterker te worden. Maar gelukkig, de situatie bij Dharm lijkt beter te gaan, want wij zitten al een uur bij de dokter, en tot nog toe zijn de darmen van hem rustig gebleven. Gek he, soms heb je klachten en zodra je naar de dokter gaat, lijkt het erop alsof ze weg zijn. Dan wil je bijna weer naar huis gaan. Vooral, wanneer het druk is.
Tijdens het onderzoek door de dokter lacht Dharm en zijn tandeloze mond zorgt voor een schattige aanblik. Niets ernstigs aan de hand, zegt de dokter tegen Mina. Alleen moet zij ervoor zorgen dat hij veel gaat drinken. Hij krijgt ook een drankje van de dokter mee om de diarree te stoppen. Wij gaan blij en opgelucht naar huis. Zijn moeder veegt hem af met een washandje en legt hem in zijn bedje, waar hij voor enkele minuten met zijn knuffeldiertje speelt en al snel in slaap valt. Hij poept nog een keer voor die dag, maar het is niet meer zo waterig als eerder. Zijn ontlasting begint al harder te worden. Waarschijnlijk heeft het drankje van de dokter of de zwarte thee toch geholpen.
Tegen de middag is hij weer de mollige lieve levendige baby en kirt hij van plezier wanneer ik hem optil. Ik geef hem een paar kusjes op zijn wangen en knuffel hem stevig. Ik duim dat hij niet weer plotseling last van zijn darmen gaat krijgen, want verschonen doe ik hem zeker niet. Mijn mousie vraagt me wat er met mij aan de hand is, want ik heb die oerdie dahl geweigerd vandaag. Ik zeg haar dat ik alleen tayerblad lust. Een leugentje om bestwil mag ook wel. Want ik weet zeker dat ze me allemaal gaan uitlachen als ik ze ga zeggen dat het door die diarree komt.
Mina is naar de supermarkt op de hoek om rijstmeel en brood te kopen. Het laatste beetje rijstmeel heeft zij de avond ervoor gegeven aan de buurvrouw voor haar tweelingdochters. De buurvrouw had niets meer te eten voor haar meisjes. Het is een arm gezin dat steeds de eindjes aan elkaar moet knopen. De man van de buurvrouw is een visser, maar hij heeft niet altijd werk. Mina probeert haar buurvrouw zo goed en kwaad als het gaat een beetje te ondersteunen, soms ook gewoon met melk en brood.
Op twaalfjarige leeftijd vertrekt Dharm naar het buitenland met zijn ouders. Daar gaat hij vlot door zijn studiejaren heen en uiteindelijk rondt hij zijn universitaire studie in chemie af. Hij is inmiddels getrouwd en is weleens gekomen Suriname. Hier wonen, daar denkt hij niet aan, want de situatie is allesbehalve rooskleurig. Net als al die jonge mensen die afstuderen van de middelbare school, naar het buitenland gaan en niet meer terugkeren. Kan ik ze kwalijk nemen? Of hij zelf kinderen heeft, weet ik niet want zoals bij veel gevallen verwatert het contact met familie. Meestal ontmoet je elkaar weer eens bij een huwelijk of een overlijden van iemand in de familie. Maar dat gebeurt ook niet vaak.
Ik moet om mezelf lachen, want tot de dag van vandaag heb ik nooit een baby verschoond. Ironisch genoeg zorg ik wel voor dieren en ruim ik elke dag alle poep van ze op. En het is behoorlijk wat poep, want ik heb nu zes honden in huis en vijf op het erf. Ik kijk hoe hun poep eruitziet. Ik kijk hoe ze poepen, vooral als ze ziek zijn, en dan moet ik altijd aan die dag denken van Dharm. Toen heb ik mij ook afgevraagd hoe een moeder na het verschonen zelf nog kan eten. Vandaag de dag doe ik hetzelfde. Ik denk alles weg, ruim gewoon alle poep op en maak het huis en het erf dagelijs schoon . Daarna eet en drink ik gewoon en ga verder met mijn ander werk in huis. Geen babypoep maar wel hondenpoep, mij dus toch wel gezien hoor. Zo zie je maar weer.
Paramaribo, 5 september 2023
