Schrijversvakschool 14 jaar een terugblik

Het is mij gisterenavond ontgaan maar 14 jaar terug op 7 oktober 2008 startte ik de Schrijversvakschool. Wij hadden een formele opening met de toenmalige directeur van Cultuur, Stanley Sidoel en de toenmalige Ambassadeur van Nederland in Suriname, Tanya van Gool. Een uiterst gewaagd avontuur: lessen in creatief schrijven verzorgen. Ik had in 2006 een pilotproject gedaan in jeugdliteratuur dat geen succes was, omdat we te hoog hadden gegrepen. Het literaire vak was velen onbekend. Er waren wel leraren maar die konden niet onderwijzen in creatief schrijven of denken. Alles werd meer op taal beoordeeld, vanaf het Nederlands dus en ook zo benaderd. Als een goede neerlandicus je tekst had gecorrigeerd, dan was je al een goede schrijver…Naar mijn visie was dat niet het geval omdat je dan heel wat auteurs zou hebben van het IOL die boeken zouden schrijven. Het was dus naarstig zoeken naar mensen die met je meegingen in je idee (docenten), hen laten opleiden, enzovoort. Urmia van Leeuwaarde noem ik in een adem met het begin van de Schrijversvakschool.

Ik zocht iemand die mij zou kunnen begeleiden in mijn creativiteit (omdat ik zelf schrijftalent had), mij zou kunnen aansturen in het proces van het verhaalidee tot het geschreven verhaal en in het specifieke genre. Na die ervaring met een paar workshops van bekende schrijvers die in Suriname waren (Clark Accord, Els Beerten, Astrid H Roemer)  begon ik te denken aan een langetermijntraject, want de pilot had in de evaluatie duidelijk aangegeven dat we nog niet zover waren. Ik had onderzoek gedaan naar de literaire populatie (wie leest wat, wie bezoekt de bibliotheken, wat is de frequentie) gesprekken gevoerd met literaire organisaties, ook IOL-coördinatoren om te kijken of je voor een klein land als Suriname een opleiding zou kunnen beginnen. Ik moet je eerlijk zeggen dat er weinig ondersteuning was, omdat men er vooral van uit ging dat je met talent geboren zou moeten zijn. Ik was van mening dat je talent kan vormen, ook schrijftalent. Dus, met die visie ging ik gewoon verder met m’n zoektocht. Ik schreef mezelf een beurs in Nederland en België om mij te gaan oriënteren op het onderwijs in creatief schrijven en kreeg de fondsen ook daarvoor. Ook in Nederland was er NOG geen specifieke opleiding in didactisch onderwijs in creatief schrijven. Ze noemden het daar ‘Amateurskunst’. Bij de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht had je voor de “drop-out” (sorry dat ik het zo zeg) kunstvakonderwijs en schrijven kwam ook langs en meer dus voor jonge mensen die de vwo-havo opleidingen niet redden. De structuur is/was een beetje anders: voltijds. Daar was ik niet op zoek naar omdat de samenstelling in Suriname wat kunstvakonderwijs anders was.

Enfin, ik kwam via m’n Nederlands netwerk terecht bij de Schrijversvakschool in Amsterdam (Pauline Durlacher) waar ik wel een model vond om, natuurlijk aangepast, een beetje te kopiëren. Het vertrekpunt was dat de opleiding deeltijds was, 1 keer in de week, en je les kreeg van schrijvers, theater-en filmmakers. In elk geval mensen die ervaringsdeskundige waren in hun genre. Dat werkte beter voor Suriname, omdat we in een andere economie zaten, andere structuur van onderwijs en nog de omstandigheden zo waren dat mensen 3 of 4 banen hadden. Ook was de waardering voor kunst in algemeen nog niet zover was dat je er van kan leven.

Het toeval wilde dat we gisteravond onze eerste bijeenkomst hadden van het nieuwe bestuur. Het was mij helemaal ontgaan, totdat ik een Facebook herinnering langs zag gaan. De nieuwe Voorzitter is Judy Buth, de nieuwe Secretaris is Jane Smith en Guno Fris is de penningmeester. We hebben Genti Mangroe een mooi afscheid gegeven. Zij zat vanaf 2014 – 2022 aan als Voorzitter en heeft mij/ons al die jaren ondersteund, in vooral juridisch advies. Je moet je voorstellen dat de kunstensector net zo afhankelijk is van de economie in het land. Covid kwam er ook nog bij. In elk geval zijn we creatief genoeg om nog te blijven bestaan. Ik moet toch wel vermelden dat we ook ontzettend dankbaar zijn voor de toenmalige Secretaris Carlo Bakboord. Carlo overleed helaas in 2020.

Ik zit al de hele maand september te broeden op een iets andere richting die we op willen gaan, maar dat zal je merken de komende periode. De Schrijversvakschool is en blijft een spannend en intens avontuur, met harde beslissingen soms maar zeker ook blijvende successen: Surinamers aan het schrijven houden.

Dank aan alle mensen die de school hebben bezocht en blijven bezoeken. Zonder publiek geen school.

Ruth San A Jong

oprichter en directeur