Cuba: reservoir van cultuur, zelfbewustzijn, creativiteit, nationalisme en sigaren

Reisverslag Cuba Tour Juli 2016

‘What mosts attracts me about Cuba is how it is showing the world that it is possible to resist imperialism, US empire…’ –Vasco Goncales,  Portugees politicus.
Ik was een weekje in het land van Fidel Castro, een eiland dat een mythe leek vanaf de geschiedenislessen op de muloschool en mij altijd fascineerde. In mijn beeld had ik alleen maar revolutie, het handelsembargo dat er in die jaren is geweest en Cilia Cruz die nooit terug kon gaan naar haar geboorteland. Ik ben een jaren 70 kindje en ja, dan zijn politieke en wereldgebeurtenissen meer verhalen waar je met enige romantiek over nadenkt en meer niet. We zijn met een Tour georganiseerd door VEMS travel een weekje naar Cuba getrokken. 19 personen stonden op de airport vragen te beantwoorden aan de douane of we recentelijk 1 maand terug een Afrikaans land hadden bezocht. Nee dus. De korte rokjes met panty’s van de douaniers van heel jong uitziend personeel, waren de eerste dingen die mij opvielen. Een eerste ontgoocheling. Er zat verplegend of medisch personeel te wachten in de aankomsthal. Dat heb ik op geen enkele airport aangetroffen. Je zou meteen in quarantaine geplaatst worden stel ik mij zo voor. Tot dan toe had ik vragen gekregen uit Suriname of ik aan een of andere ernstige ziekte leed om naar Cuba te gaan. Menig Surinamer heeft meteen die associatie met Cuba; of je hebt kanker, of je gaat een borstcorrectie doen. Enfin, dus de hitte van de warme zeewind slaat je toe, samen met de uitstoot van de auto’s die mij ogenblikkelijk fascineerde. De Impala’s, Dodge’s enzo racen voorbij; het eerste wat ik wil doen is in 1 van ze zitten. Ik vond het ongelooflijk spannend de auto’s uit de jaren 40 en 50 te zien rijden, met glimmende velgen en vrolijke kleuren. Wat nog interessanter was dat je sommige bestuurders zag met mobieltjes in hun hand, wat mij dan even verwarde. De tweede ontgoocheling. En natuurlijk waren er ook eigentijdse auto’s te zien, maar mijn radar zag alleen die oudere modellen. Ik heb een totaal andere visie over Cuba, nog steeds kwaad over Amerika en haar invloed wereldwijd en hartstikke trots op Cubanen die zich hebben weten te handhaven ondanks het isolement van zowat de hele wereld, 50 jaar lang. In elk geval ga ik steeds meer beseffen dat armoede een relatief begrip is. Cuba is een reservoir van cultuur, creativiteit, zelfbewustzijn, nationalisme, intellectuelen, durf en kracht. Cubanen zijn rijk! Het was stappen in een andere wereld met sporen van het socialisme. Ik ga niet doorkletsen, maar de statusupdates van Facebook hier plakken, zodat je mijn eerste indrukken ziet. Abun? Ik heb ook foto’s in Flickr op deze link. Pas op, het zijn er veel.

LAS TARRAZAS

Het bezoek aan Las Terrazas (volgens mij de naam verkeerd ) anyways het is een natuurpark, en dorp met ongeveer 250 inwoners die zich richten op het toerisme. Wij hadden vrouwelijke gidsen waarvan de ene Yakarta heet, een docent Engels voorheen en plotseling niks zoals ze dat zelf uitdrukte. Het mooie van haar werk is dat ze ons door de geschiedenis van Cuba voerde met veel eerlijkheid over Uncle Bush en Papa Castro en wat het isolement van het westen voor hen betekende. Zo vertelde ze dat lipstick een luxe was, parfum van geurbladeren werd gemaakt vermengd met alcohol en gewreven op de armen.  Maar 66 procent van de vrouwen is hoog opgeleid en de maternity rate is het laagst van de hele wereld naast Canada. De vrouwen focussen zich meer op studeren op de universiteit (er zijn 48!) Ze krijgen daardoor minder kinderen. Wat wel veel voorkomt is de echtscheidingen. ..gemiddeld trouwt men drie keer…en dan bouwt met verticaal huizen naar boven. Hahaha want dan willen de ouders niet dat hun dochters samen met hen wonen maar boven enz. Huisvesting is gratis! Er is veel meer verteld en ik heb notities gemaakt maar ik wil 1 ding zeggen: dat er een wezenlijk verschil is in de betekenis van revolutie zoals we dat kennen.  Cuba is niet arm: Suriname is arm! Caramba!

CITY TOER IN HAVANA

Zoveel, veel indrukken. Veel Spaanse invloeden as in architectuur en we stonden op een plein waar er tot slaaf gemaakten werden verhandeld. De Capone story gehoord en nog meer over Fidel Castro, het communisme, zijn broer enz. Het leuke of bijzondere is dat zowel de toergids als de chauffeur of taxi een ordinaire chef detail info geeft met jaartallen. 18 zoveel en 19 zoveel. Jeetje ik weet echt te weinig van mijn eigen geschiedenis. Vaderlands liefde uit zich niet in I love Cuba bordjes maar dit soort dingen. Hartverscheurend om een chihuahua te zien die moest werken en allerlei trucjes moest doen aan een ketting met een of andere clown die me bang maakte. Dat beestje had dorst en ja hoor ik moest 1 cuc (Cubaanse munt) geven dat ie kon drinken en op de foto mocht. Owww. ..nagellak op de nagels. Dat beeld zit nog op mijn netvlies. Er zijn bijna alleen maar kleine honden op het eiland. Weinig straathonden en ze zijn niet uitgemergeld zoals bij ons. Veel steen…ik ben nog geen enkel houten gebouw, met uitzondering van de ramen tegengekomen. Wellicht tegen die hurricanes. De straatmuzikanten komen echt als vliegen op je af en bij elke foto of lachje die je krijgt moet je geld achterlaten. Vandaag werd ik echt een beetje dol van al die tokkelende artiesten die overal bij ons kwamen. Gevolg: dat geluid overstemde die broeierige sfeer. Pffff ik zei in Sranan gwe. Ze staren naar voetbal terwijl ze salsa spelen. Beetje starre blik, want echt, ze spelen gewoon elk tijdstip van de dag. Tof ! Maar het is survival. Ik gaf een oude mevrouw 5 cuc, niet de locale munt…(cuc is de toeristische valuta) was dolblij en bedankte 100 keer. Ik heb normaliter geen zwak voor bedelaars, wel voor vrouwen in nood.  En hun rum ‘ron’, zalig! En net 3,5 us voor een fles. Maar de sigaren zijn peperduur. Om de nostalgie van mijn opa Vanenburg 1 grote sigaar in zo een koker gekocht. 7 usd! En nog foto’s van de held maken. Che Guevara!  Foto’s later!

BUENA VISTA SOCIAL CLUB

Ay Buena Vista was top! Dat rappe voetenwerk van Latinos is echt een beleving. We liepen een typisch authentiek gebouw in met marmeren trappen. 4 hoog of zo. Ayayaay Caramba, de kuiten. Komen we in een tjokvolle zaal waar karrewielen hingen aan het plafond. 4 super slanke dames op de viool in hun korte rokjes. Andere met dienbladen en borden op hun armen voor de gasten. Ze hadden van die cowboy hoedjes op. Mini dingen en knalrode lipstick. De zaal zag wit…met uitzondering van de 19 Surinamers. We zaten op de houten stoelen waar de zitting van leer hard aanvoelde. Er kwam een mevrouw op…ik zal haar maar tante noemen waar een stem uit kwam die aan Cilia Cruz liet denken. Ze schudde met haar borsten, bracht de mannen aan de gang en 1 van onze mannen had het geluk dat zijn gezicht ertussen mocht. ..een pittige tante die later op de avond haar schoenen wegschopte, haar jurk omhoog deed en haar ondergoed liet zien. Ik schatte haar in de zestig. Dus er kwamen toen de ene na de andere zangers in hun speciale Rumba schoenen ons vergasten op hun prachtige zang. Het is echt verbazingwekkend die korte opa’s te zien en horen zingen met zo een kracht in hun heldere zang en je terug te voeren naar de tijd dat je oma meezong. ‘Como fut, Candela’ enz. Grappig, ik kende echt alle liedjes, ook van Buena Vista zelf. Het was een twee uur durende show die eindigde met de uitnodiging om op het podium te komen dansen. Onze Surinaamse opa’s waren er als eerste bij. Hahah. Ik stond een beetje onwennig mee te swingen (jeetje we mogen echt meer Latin dingen gaan doen hoor, en dan heb ik het niet over dat geschoolde dansen, 1, 2, 3,4). Een van die ‘dancing with the stars dansers, een jonge vent, nam mij bij de hand, podium op en voor je het wist zat ik mee te hoppen met een hele meute swingende mensen. Aan het eind kreeg ik een grote smak van tante op mijn wang.

Gezellig allemaal. Toen we terugreden in onze geweldige Impala knalde de exhaus pijp of hoe dat ding heet. 3 bigi billen op de achterbank waar de schokbrekers het al 50 jaar hadden opgegeven, voorin en een kort mannetje tussen de chauffeur in met de schakelaar tussen zijn benen en de andere bigi dame. De chauffeur zat op een tuinstoel achter het stuur. Ik zweer het! Hilariteit alom. En maar niet te spreken over het uitstappen. Gegiechel terwijl dikke benen in de lucht zich wurmden uit de Impala.  We gaan echt diëten, want dit kan niet!  Tamara, me go sribi. We zijn kapot. 8 uur in de toerbus, 7pm thuis. 120 km plus 120 km naar Pinar del Rio en Viñales (hoor ik hier) Mi ta bai drumi.

VINALES

Ik werd verwelkomd in Pinar del Rio door een prik van een bij of iets dergelijks. We waren net de bus uit gestapt voor de koffie en piepie (zoals Yakarta dat zo grappig zei). Heel raar, mijn linkerborst beet en prikte. Ik hollen naar de wc om te kijken of er een bij of zo in mijn blouse zat. Man, jeuk, knalrood! Er waren 3 artsen mee in ons gezelschap waarvan 1 toevallig ook bij de wc en ze keek direct. Ik had mijn anti-allergie tabletten op mijn hotelkamer gelaten en alleen rekening gehouden met een eventuele voedselallergie. Niemand had meegenomen. Er kwam een alcolade flesje tevoorschijn van een andere arts wat enige verlichting bracht. Yakarta bracht redding en kwam met een strip histamine waar ik 1 van dronk. Mijn gezicht was iets later een beetje gezwollen, slikken ging even moeilijk, maar verder alles ok.

Er gebeurt wel wat met je om rijen jonge mensen achter houten tafels, in een warme ruimte in rijen sigaren te zien rollen, persen en snijden. De geur is een aangename bedwelming. Och (8) oras per dag, zo zitten en al dat lawaai. Ik schaam mij om te vertellen hoeveel ze verdienen. Ze zagen er wel happy uit, lachten met ons en beantwoordden de vragen (in onze gebrekkige spaans) Maar het was 1 van de fabrieken waar sigaren worden geproduceerd. Nadat de bladeren zijn gerold gaan ze in zo een plankje waar je 10 in kan plaatsen, en platgeperst om de lucht eruit te krijgen. Dan zitten er verderop 2 werkers elke sigaar op vochtigheid te meten. Handenarbeid. …je wordt 3 maanden getraind in het draaien snijden enz en dan pas kun je er werken. Precisie is het woord.  We mochten daar géén foto’s maken en geen tassen meenemen vanwege het gevaar voor chemische dingen. Het kwam wel eens voor dat men met opzet repellent of andere troep in gooide waardoor de productie verloren ging. Iets later stapten we uit bij een tabaksboer die ons alles wees. Heb er een filmpje van. Aangename en lichte smaak zo een sigaar. Staat stoer. Nu vind ik het dan wel de moeite waard om 7 USD per sigaar te betalen.

MUSEA

Ik denk dat wij, Surinamers, die hier met vakantie zijn geweest een hele andere beeldvorming hebben over Cuba. Respect is een trefwoord dat als eerste bij mij opkomt. en hoewel ik overspoeld ben met alles over LaRevolucion, heb ik het toch niet begrepen. ..(jaja, ik steel de zin van mevrouw McLoud). Gisteren was museum dag en daar zie je vooral de lelijke dingen van een revolutie: Moord, marteltuigen, communicatiemiddelen, schoenen van een commandant or whomever die hij op de dag van zijn moord aanhad. Brrr. Men gaat hier wel anders om met geschiedenis conserveren en koesteren.

En kunst! Waw. We stapten niet ver of om het hoekje van het voormalige paleis (revolutie museum) in the museum of art! Migado, je komt een mega- terrein binnen waar je in het midden een open deel hebt en je drie etages aan weerskanten ziet in ovale vorm. Dan begint een schuine klim(lift no de voor bezoekers ) over de massieve marmeren gang naar boven. Je begint altijd op de laatste verdieping en zo naar beneden. Prachtig ingericht. Klassieke kunst op de 3 verdieping, 2 de moderne, eigentijdse. Urban art, alles.  Schitterend en hele grote zalen die van de ene in de andere overliepen. Ach man, van Gogh of Rijks museum is er niks bij (niet qua oppervlak en ook niet qua kunstcollectie) Kunst is persoonlijk. ) En grote doeken! Natuurlijk ook kleine. Mooi mooi mooi mega-museum. Je zou er eigenlijk moeten slapen om alles tot je te nemen. Ayman, dat was een heerlijke stoot aan kunst. In het kunstwinkeltje beneden kon je replicas kopen.  In Jakarta, Indonesië 2 jaar terug had ik een lastige uitspraak gedaan. Ik herhaal: kunstenaars van Suriname, ga je nog meer vormen! Ga reizen, ga snuiven en knijp die creativiteit eruit!

Ay, dus toen hadden we honger en ik zou echt gaan janken als we nog eens local food (rijst met zwarte bonen, varkensvlees, kip, vis/rund, kool, azijn en olie) zouden eten en 3 mannetjes met hun gitaar aan onze tafel zouden spelen. Waaah, de eetgoden waren ons goedgezind en we zaten na 5 minuten in het Castropool aan de Boulevard :international food! Yah! Pasta, pizza enz. En het prachtige was dat de pasta daar zelf werd gemaakt. Je zag de kok aan een of andere keukenmachine draaien en de spaghetti rolde eruit. Yaman, zalig, zalig, zalig. (stront verwend zijn we eigenlijk) alles werd ter plekke bereid. Migado, ik had nog nooit een echte goede citroencake gegeten. Die doorgaans luidruchtige suries waren stil. Met overvolle magen staken we de straat over om in onze Impala te stappen. De chauffeur, een stoere, op de hand getatoeëerde jonge Cubaan had de motorkap even omhoog gedaan om die te koelen. The load was heavy. Stiekem maakte ik een foto van het stuur. Ayboy. Toen ik uit stapte zong ik ‘no speaky Spanish my love’ voor hem. A boy bigin lafu. ‘You are my fren antwoordde hij. Onze buik was echt vol!

Gisteravond zijn we even gaan piepen in een jazz café maar we waren dood dood op. Daar heb ik wel een beetje spijt van, maar mi kis wan bok want ik zat eerder te zeuren dat ik slaap had ( je weet I’m all about jazz). Anyways you can’t have it all. We moeten terug. I’ll be back! Hasta la vista baby!

Ik zag bij dat restaurant een knappe chocolade mix vanille jongeman staan. Dat was de enige Cubaanse man waar ik dacht: wat ben je knap! Lang, hij stond ook recht en had Door zijn lange benen ook zo een coole tred. bruine huid, die latin man a la Omari Hardwick. Yaya ik heb gekeken! Hahaha

SURINAMERS OP REIS

(ik moest een alinea kwijt  hierover; het was een bijzondere groep)
Dus de leeftijd is 70 min… Als je een groepje mensen aan een eettafel ziet zitten en als eerst naar de zoutpot ziet grijpen, en tabasco saus vraagt, mayonaise of ketchup, weet je zeker dat het Surinamers zijn. Daarom zijn Cubanen gezond, hebben weinig bloeddruk en zijn overwegend slank. Het eten is heerlijk, maar weinig gevarieerd. Dus gisteravond stapten wij, 4 bigi billen, hipsi meiden in een veel te kleine taxi die geregeld was, door een heel aardig ogende man die voorin het hotel stond. Ik ben volgens mij echt de Gordo Mujer van de groep en heel Cuba want al die mannen hier zijn slank en de helft qua omvang en lengte (ehum). Ay dus mijn 2 nichten wringen zich op de achterbank van de taxi. Andere vriendin zat al voor. (De auto kraakte…je hoorde de veren klagen) Ik zie hoe de knieën schuren tegen de leuning van achter tegen de voorste stoel, zie mijn 2 de nicht zich wurmen met haar lijf en er blijft een halve bil over voor mij. ‘Ruth, kom zitten! Gaat lukken.’ Ik denk fawaka, deze tori in deze auto gaat voor mij niet Door. ‘Dames, ik pas niet in die auto! Gevolg, iedereen uitstappen. ..dan Den dames e giechel want uit de auto krabbelen was ook een heel avontuur . Ok. Uiteindelijk zijn we toch met een iets grotere taxi vertrokken.  Dan hebben suries eet-allures, want hier ga je sporadisch Italiaans, Thais or Mexican food vinden. Een lustte een bruine bonen met agutere en zoutvlees de eerste dag. Ik lust nog steeds groente, want dat is er weinig of niet hier. Hoewel, gisteren Boulanger gegeten dat als een groentesalade (azijn en olie ) was geserveerd. Was lekker anders… Dus we hadden de taximeneer met nádruk gevraagd om ons niet naar een typical local food restaurant te brengen. Weehhh komen we daar…typically. maar het eten super. We hadden een pompoensoep als voorafje en ons hoofdgerecht was het beste wat we tot nog toe hadden gegeten. Niet in het Hemingway restaurant. .wel in diezelfde straat. (Ik ben heel slecht met namen onthouden van locaties, forgive me). Maar dus…categorie reizende Surinamers. Ze zingen, een zoekt de Mountain top van Cuba, de andere een mountainbike. 1 pikte alle zwarte bonen 1 voor 1 met zijn vork uit de ietwat harde rijst. Ik verslikte mij bijna in een bacove toen ze een kiek op me namen en een refrein ter plekke werd verzonnen ‘ruth e piri a bana’. .enz). En dan heb je de gangmakers die uitgebreid over artikel 148 en 131 lid-b praten. Het was een interpretatie-discussie en de rest van de groep had geen dossierkennis. Bebari dwars door de broeierigheid van het eiland, warme eten, tokkelende en zingende Cubanen. Pepito (ogriboy) is een bijnaam die gegeven is door Yakarta (de gids) Er is altijd wel een bij die altijd een eigen richting op gaat juist wanneer de gids de meest interessante dingen verteld. Een danst met alle vrouwen die hij tegenkomt en dan heb je ook die suries die net als de rest van de toeristen geconcentreerd achter hun mobiele zitten te vechten met de wifi verbinding. Opvallend genoeg zijn de vrouwen heel rustig. Ze houden zich vooral bezig met hun haar. Een of andere Grace Kelly-roll met miljoenen pennetjes werd opgestoken enz. 1 woord: hartstikke gezellig. Ik heb mijn reisdagboekje mee waar ik detail dingen in schrijf zoals het gegeven dat elke arts hier maar 160 patiënten behandeld. (Goink, bij ons 1500! Yakarta kon het niet geloven, en wij ook niet…11 miljoen inwoners…volgens mij is iedereen arts hier) medische zorg is gewoon fantastisch. Je medical history en sociale omstandigheden zijn ook in je dossier genoteerd . Mocht er iets met jou op straat gebeuren kun je bij elke willekeurige arts terecht (het bestand van ALLE Cubanen ligt er)., ik heb veel respect voor Papa Castro en the system die ook aan het verdwijnen is. Ben een beetje huiverig voor de westerse wave…als je weet wat ik bedoel. Anyways it’s a mental journey as well!  Later.

GA! Nu er nog weinig Amerikaanse invloeden op het eiland zijn.

Dag!